Pius IX. – der Immaculata

Transcript

Pius IX. – der Immaculata
Zum Geleit
Das längste Pontifikat in der bisherigen Geschichte der Kirche (1846 – 1878) ist
konfrontiert gewesen mit der sich neuformierenden Gesellschaftsordnung in
Europa. Italien begann sich zu einem liberalen Nationalstaat herauszubilden, in
Deutschland und ganz Europa gewannen revolutionäre Kräfte zunehmend an
Einfluss, in deren Gesellschaftsentwurf kein Platz für eine eigenständige Kirche
mehr war. Pius IX. wurde innerhalb dieser Strömungen zum Bewahrer und
Beschützer der Kirche Jesu Christi. Es gelang ihm in einem ersten Konzil, das
innerhalb des Vatikans abgehalten wurde,1 die Grundfrage nach der Verbindung
von Glaube und Vernunft zu stellen und so eine fundamentaltheologische Diskussion freizulegen, die zum ureigenen Themenfeld der Theologie gehört.
Mit der Definition des päpstlichen Jurisdiktionsprimates und der päpstlichen
Unfehlbarkeit stärkt er die Position der Kirche gegenüber allen Versuchen, die
seit der Französischen Revolution von unterschiedlichster Seite unternommen
wurden, die Kirche inhaltlich zu schwächen, ihr den festen Glauben zu nehmen
und sie dadurch anfällig zu machen für den Entwurf einer rein innerweltlichen
Glaubensgemeinschaft.
Angesichts der massiven Bedrohung der Kirche und des Kirchenstaates, aber
auch im Blick auf die Kontroverse im sogenannten »Kulturkampf« in Preußen,
ist es bewundernswert, mit welcher Klarheit Pius IX. die Kirche hinübergerettet
hat in das 20. Jahrhundert. Politisch-territorial zwar geschwächt, ging sie gefestigt und gestärkt im Glauben hervor. Mit Milde und Gottvertrauen lenkte der
Papst aus den italienischen Marken die ihm anvertraute Kirche durch die politischen und gesellschaftlichen Wirren seiner Zeit.2
Wer ihn ohne historische Verankerung im 19. Jahrhundert zu verstehen
versucht, wird seiner Person und seinem Pontifikat nicht gerecht. Man würde ihn
1 Aus der Fülle der Veröffentlichungen zum Ersten Vatikanischen Konzil vgl. Klaus Schatz,
Vaticanum I. 3 Bände, Paderborn 1992 – 94; Roger Aubert, Vaticanum I, Mainz 1965.
2 Zur Biographie und zum historischen Kontext vgl. Christian Schaller, Zeugen des Glaubens.
Pius IX. begegnen, Augsburg 2003.
14
Zum Geleit
unhistorisch aus dem Kontext herausgreifen. Wer aber seinen innovativen Stil
mit den Augen seiner Zeitgenossen verstehen möchte, der anerkennt das Mühen
um die christliche Archäologie, sein Verständnis für die neue Technik, für die
Arbeit mit den Medien (Pius IX. gründete den »Osservatore Romano«) und vor
allem sein Engagement für die weltweite Gemeinschaft der Glaubenden, das sich
u. a. an der Wiederbelebung der Ad-Limina-Besuche ablesen lässt.
Eine historische Einordnung seines Pontifikats darf auch nicht ohne die Erwähnung des Dogmas von der »Unbefleckten Empfängnis – Immaculata conceptio« von 1854 erfolgen. Folgt man der Intention des Dogmas, so rückt die
christologische Ausrichtung in den Vordergrund. In der Gestalt der Gottesmutter erschließt sich das erlösende und Heil schaffende Handeln Christi selbst;
seine Gnade ist nicht den räumlichen und zeitlichen Bestimmungen untergeordnet. Maria als die Vorerlöste erhält die Gnade der Erlösung bereits geschenkt
und wird so zum Idealtyp des Menschen. Ihr eigener freier Wille, von der Gnade
berührt, ließ sie zur Mutter des Herrn und Erlösers werden. Das Erlösungsgeschehen erhält vom Geschehen der Immaculata her die aufschlussreiche Dimension der menschlichen Geschichte, der menschlichen Bedingungen, der
freien Willensäußerung und der Annahme des erlösenden Rufes des Herrn. Das
von Pius IX. verkündete Dogma beschreibt daher über das Geheimnis Marias
hinausgehend die Realität des Menschen, der von Gott angesprochen wird und
dem der Mensch mit seiner ganzen Lebensentscheidung antwortet: »Wer mein
Jünger sein will, der verleugne sich selbst und folge mir nach« (Mk 8, 34).
Die vorliegende Arbeit wird für die Diskussion über die Gestalt des am
3. September 2000 von Papst Johannes Paul II. seliggesprochenen Pius IX. eine
Bereicherung darstellen und ein Thema seines theologischen Denkens in den
Mittelpunkt der Betrachtung rücken. Dem Buch wünsche ich eine weite Verbreitung und einen geneigten Leser, der sich in das 19. Jahrhundert begibt, um
einer herausragenden Persönlichkeit der Kirchen- und Zeitgeschichte zu begegnen.
Rom, 28. Mai 2013
†Gerhard Ludwig Müller
Erzbischof
Präfekt der Kongregation für die Glaubenslehre
Abkürzungsliste
Abkürzungen der benutzten Archive und Bibliotheken
ACCS
Archivio Congregazione delle Cause dei Santi (Archiv der Kongregation für die Selig- und Heiligsprechungsprozesse – Rom)
ACDF
Archivio della Congregazione per la Dottrina della Fede (Archiv der
Glaubenskongregation – Rom)
ACMV
Archivio della Congregazione della Missione dei Padri Vincenziani
(Archiv der Vinzentinerpater – Rom)
ACP
Archivio Celebrazioni Pontefice (Archiv der päpstlichen Zeremonienmeister – Vatikanstadt)
ACSP/II
Archivio Capitolare di San Pietro/II (Archiv des Kapitels von St. Peter
– Vatikanstadt)
ADI
Archivio diocesano di Imola (Diözesanarchiv von Imola)
ADS
Archivio diocesano di Spoleto (Diözesanarchiv von Spoleto)
APC
Archivio parrocchiale del Carmine (Imola) (Pfarrarchiv der Karmelkirche – Imola)
Archiv. Gen. O.M.I. Archivio Generale Congregatio Oblatorum Missionariorum B.M.V.
Immaculatae (Hauptarchiv der Oblaten der Unbefleckten Jungfrau
Maria – Rom)
ASR
Archivio di Stato di Roma (Staatsarchiv von Rom)
ASV
Archivio Segreto Vaticano (Vatikanisches Geheimarchiv)
ASVR
Archivio Storico del Vicariato di Roma (Historisches Archiv des Vikariats Roms)
CMMF
Casa Museo Mastai Ferretti (Haus-Museum Mastai Ferretti – Senigallia)
CST
Campo Santo Teutonico (Archiv des Campo Santo Teutonico – Rom)
Inv. S. Pontificia
Inventario della Sagrestia Pontificia (Inventar der päpstlichen Sakristei – Vatikanstadt)
PUL
Pontificia Universit— Lateranense (Päpstliche Lateranuniversität)
16
Abkürzungsliste
Verzeichnis der Abkürzungen
30 Tage
30 Tage in Kirche und Welt: internazionale Monatszeitschrift,
hrsg. v. Andreotti, G., Roma 1,1991-.
a. / aa.
articulus / articuli
AAS
Acta Apostolicae Sedes, Rom 1,1909-.
Acta Pii X
Pii X Pontificis Maximi Acta 1 – 5, Graz 1971.
Add.
Mastai Ferretti, G.M.: Discorso inedito sulla Madonna
Addolorata, hrsg. v. Bertetto, D., in Pio IX 19 (1990) 190 – 193.
AFH
Archivum Franciscanum Historicum, Firenze 1,1908-.
AGS
Acta Gregorii Papae XVI – scilicet Constitutiones, Bullae,
Litterae Apostolicae, Epistolae 1 – 4, hrsg. v. Bernasconi, A.M.,
Graz 1971.
AHC
Annuarium historiae Conciliorum, Paderborn 1,1969-.
AHP
Archivum historiae pontificiae, hrsg. v. Pontificia Universitas
Gregoriana. Facultas historiae ecclesiasticae, Roma 1,1963-.
All.
Allocutio / Allocuzione
AnGr – SFHE
Analecta Gregoriana – Series Facultatis Historiae Ecclesiasticae, Roma 1,1930-.
Antonianum
Antonianum: periodicum philosophico-theologicum trimestre, hrsg. v. Pontificio Ateneo Antoniano, Roma 1,1926-.
AOFM
Acta Ordinis Fratrum Minorum, Roma 1,1882-.
APN
Pii IX Pontificis Maximi Acta: Pars Prima 1 – 7; Pars seconda
1 – 2, Graz 1971.
Arch. part. di Pio IX, Ogg. Archivio particolare di Pio IX, Oggetti vari
vari
Arch. part. di Pio IX, Sovr. e Archivio particolare di Pio IX, Sovrani e particolari
part.
Asp.
Asprenas: Rivista di scienze teologiche, hrsg. v. Accademia
ecclesiastica napoletana »S. Pietro in Vinculis«, Napoli
1,1954-.
ASS
Acta Sactae Sedis – in compendium opportunae redacta et
illustrata, Rom 1865 – 1908.
Assun.
Mastai Ferretti, G.M.: Omelie dell’Assunzione (1827 –
1830), hrsg. v. Bertetto, D., in Pio IX 14 (1985) 173 – 193.
Atti del Congresso MariAtti del Congresso Mariano Mondiale tenuto in Roma l’anno
ano
1904 cinquantesimo anniversario della definizione dogmatica
dell’Immacolato Concepimento di Maria, hrsg. v. Radini Tedeschi, G.M. – Stagni, P.M., Roma 1905.
Atti Senigalliesi
Atti del Io Convegno di Ricerca Storica sulla figura e sull’opera
di Papa Pio IX (Senigallia 28 – 29 – 30 settembre 1973), hrsg. v.
Mencucci, A. (Hg) – Centro Studi Pio IX, Senigallia 1973; Atti
del IIo Convegno di Ricerca Storica sulla figura e sull’opera di
Papa Pio IX (Senigallia 9 – 11 ottobre 1977), hrsg. v. Mencucci,
A. – Centro Studi Pio IX, Senigallia 1978; Atti Senigalliesi,
Verzeichnis der Abkürzungen
Aubert-Martina
Ausg.
Avv.
b.
BBKL
Bd / Bde
Bellocchi 4
Ben.
bes.
Bf.
BHCSR
Biblioteca di Theotokos
Bihlmeyer
Breviarium Romanum
BS
BSTom
bzw.
c.
Canestri
Cant.
Cath.
Cattedrale di Imola
Cattedrale di Spoleto
Cenacolo serafico
CFr
CivCatt
Congr. Indulg. e Reliquie,
Carte diverse
17
Bicentenario della nascita di Papa Pio IX (1792 – 1992) (Aprile
1992 – Maggio 1993), hrsg. v. Mencucci, A. – Brunetti, M.,
Senigallia 1993.
Aubert, R.: Il pontificato di Pio IX (1846 – 1878) 1 – 2, übers.
v. Martina, G. (= Fliche-Martin 21/1 – 2), Torino 1990.
Ausgabe(-n)
Avvenire, Roma 1,1968-.
busta (= Dokumentenkasten)
Biographisch – Bibliographisches Kirchenlexikon, hrsg. v.
Bautz, F.W. – Bautz, T., Hamm 1,1990-.
Band / Bände
Bellocchi, U.: Tutte le encicliche e i principali documenti
pontifici emanati dal 1740 4: Pio IX (1846 – 1878), Citt— del
Vaticano 1995.
Benedictina, Fascicoli trimestrali di studi benedettini, Roma
1,1947-.
besonders
Bischof
Bibliotheca historica Congregationis SSmi Redemptoris,
Roma 1,1955-.
Biblioteca di Theotokos, hrsg. v. Associazione mariologica
interdisciplinare italiana, Roma 1,1998-.
Bihlmeyer, K. – Tuechle, H.: Storia della Chiesa 4, Brescia
1990.
Breviarium Romanum – ad usum Cleri Basilicae Vaticanae,
Romae 1925.
Bibliotheca Sanctorum 1 – 12 (+ Appendici 1 – 2), Roma
1961 – 2000.
Biblioteca per la storia del tomismo, Citt— del Vaticano 1,1974.
beziehungsweise
casetta (= Dokumentenkasten)
Canestri, A.: L’anima di Pio IX – quale si rivelý e fu compresa dai Santi 1 – 4, Marino 1965 – 1967.
Canticum Canticorum Salomonis (Vulg.)
Catholicisme. Hier, aujourd’hui, demain, Paris 1,1948-.
Faranda, F. (Hg): La Cattedrale di Imola – Storia Arte Culto,
Imola 1998.
Benazzi, G. – Carbonara, G.: La Cattedrale di Spoleto –
Storia Arte Conservazione, Milano 2002.
Cenacolo serafico, hrsg. v. Centro francescano di cultura della
provincia del Ss. Cuore di Ges¾, Napoli 1,1961-.
Collectania francescana, Assisi-Roma 1,1931-.
La Civilt— Cattolica, Roma 1,1850- (1871 – 1887 Firenze).
Congregazione delle Indulgenze e SS. Reliquie, Carte diverse
18
Congr. Indulg. e Reliquie,
Carte varie
Congr. Indulg. e Reliquie,
Misc.
Const.
d.
Dan
DBI
Debellini
Abkürzungsliste
Congregazione delle Indulgenze e SS. Reliquie, Carte varie
Congregazione delle Indulgenze e SS. Reliquie, Miscellanea
Constitutio
distinctio
Das Buch Daniel
Dizionario biografico degli Italiani, Roma 1,1960-.
ACSP/II: Debellini, E.: Diario della Basilica Vaticana 1846 –
1862 (= Diario 46 – 50), Nr. 9/2.35 – 9/2.39.
Dec.
Decreto
De cultu mariano saeculis De cultu mariano saeculis XVII – XVIII, Acta congressus maXVII – XVIII
riologici-mariani internazionalis in Republica Melitensi anno
1983 celebrati 1 – 7, hrsg. v. Pontificia Academia Mariana
Internationalis, Romae 1987.
De culto mariano saeculis De cultu mariano saeculis XIX – XX, Acta congressus marioXIX – XX
logici-mariani internazionalis in sanctuario mariano Kevelaer (Germania) anno 1987 celebrati 1 – 7, hrsg. v. Pontificia
Academia Mariana Internationalis, Romae 1991 – 1992.
DES
Dizionario enciclopedico di spiritualit— 1 – 3, hrsg. v. Ancilli,
Roma 1990.
Devoz.
Mastai Ferretti, G.M.: Meditazione sulla devozione di
Maria SS., hrsg. v. Bertetto, D.: Tre discorsi mariani, in Pio IX
17 (1988) 101 – 107.
DH
Denzinger, H. – Hünermann, P. (Hg): Enchiridion Symbolorum – definitionum et declarationum de rebus fidei et
morum, Freiburg i. Br. 1991.
d. h.
das heißt
DHCJ
Diccionario Histûrico de la Compadža de Jesffls: Biogr‚ficoTem‚tico 1 – 4, hrsg. v. O’Neill, C.E. – Dominguez, J.M., RomaMadrid 2001.
Diario di Roma
Diario di Roma, Roma 1837 – 1848.
Die Geschichte des Chris- Die Geschichte des Christentums – Religion Politik Kultur 10:
tentums 10
Aufklärung, Revolution, Restauration (1750 – 1830), hrsg. v.
Mayeur, J.-M. – Vauchez, L.P.A. – Venard, M., dt. Ausg. v.
Brox, N. – Engels, O. – Kretschmar, G. – Meier, K. – Smolinsky,
H., Freiburg i. Br. 2000.
Die Geschichte des Chris- Die Geschichte des Christentums – Religion Politik Kultur 11:
tentums 11
Liberalismus, Industrialisierung, Expansion Europas [1830 –
1914], hrsg. v. Mayeur, J.-M. – Vauchez, L.P.A. – Venard, M.,
dt. Ausg. v. Brox, N. – Engels, O. – Kretschmar, G. – Meier, K. –
Smolinsky, H., Freiburg i. Br. 1997.
Diocesi di Imola
Magnani, G. (Hg): Il culto mariano nella Diocesi di Imola,
Imola 1988.
DIP
Dizionario degli Istituti di Perfezione 1 – 10, hrsg. v. Pelliccia,
G. – Rocca, G., Roma 1974 – 2003.
Verzeichnis der Abkürzungen
Dozza
D.S.
DSp
DspMon
dt.
DTh
DThC
EC
Eccli
Eccl. Rev.
Edit.
Elenco dei Libri
Elenchus Scriptorum
Enc.
Ep.
Ep. Enc.
Eph
EphMar
ErgBd.
Esort. Ap.
Est. Ecl.
EstFranc
EstMar
Etudes Oblates
Exhort. Ap.
f. / ff.
19
Mastai Ferretti, G.M.: Discorso per la solenne Coronazione
dell’Immagine di Maria in Dozza, 6 giugno 1843, 3a festa di
Pentecoste, hrsg. v. Bertetto, D.: Tre discorsi mariani, in Pio IX
17 (1988) 93 – 98.
Dictionnaire de Spiritualit¦ 1 – 16, Paris 1975 – 1994.
Dictionnaire de Spiritualit¦ Asc¦tique et Mystique. Doctrine et
Histoire 1 – 16 + Register, hrsg. v. Viller, M., Paris 1932 – 1995.
Dizionario di spiritualit— monfortana, hrsg. v. Fiores, S. De,
Roma 2005.
deutsch(-e/-en/-er)
Divus Thomas (vor 1914: Jahrbuch für Philosophie und spekulative Theologie; ab 1954: Freiburger Zeitschrift für Theologie und Philosophie), Fribourg/Schweiz 1914 – 1954.
Dictionnaire de Th¦ologie Catholique 1 – 15, Paris 1903 – 1950
+ Tables g¦n¦rales 1 – 3, 1951 – 1972.
Enciclopedia Cattolica 1 – 12, Citt— del Vaticano, 1949 – 54 +
ErgBd. 1969.
Liber Ecclesiastes (Vulg.)
The American Ecclesiastical Review: a monthly publication
for clergy, New York – Washington 1,1889-.
Editto
ASV: Fondo part. Pio IX, c. 5, Nr. 1: Elenco de’ Libri appartenenti all’Illmõ e Rmõ Sig.o Cã Don Giovanni Maria Conte
Mastai.
Romana seu Senogal. Spoletana seu Imolensi et Neapolitane: Beatificationis et Canonizationis Servi Dei Pii IX –
Summi Pontificis, Elenchus Scriptorum, Romae 1954.
Enciclica
Epistula / Epistola
Epistula Enciclica / Epistola Enciclica
Beati Pauli apostoli epistula ad Ephesios (Vulg.)
Ephemerides mariologicae: commentarii de re mariali, Madrid 1951-.
Ergänzungsband, Ergänzungsbände
Esortazione Apostolica
Estudios Eclesiasticos, hrsg. v. Facultades de Teolog†a de la
Compadža de Jesffls en EspaÇa, Madrid 1,1922-.
Estudios franciscanos, revista cuatrimestral de ciencias eclesi‚sticas de las Provincias Capuchinas Ib¦ricas, Barcelona
1,1907-.
Estudios Marianos, hrsg. v. Sociedad Mariolûgica EspaÇola,
Madrid 1,1942-.
Etudes Oblates: Revue Trimestrielle publi¦e par les Oblats de
Marie Immacul¦e de la Province du Canada, Canada 1,1942-.
Exhortatio Apostolica
folgende Seite / folgende Seiten
20
Falconi
fasc.
Ferri: Pio IX prima del
soglio
Fiores: In Geschichte
Fiores: Sec. XIX
Fiores: Sec. XVIII
FKTh
fl.
Fliche-Martin
Fn.
Fondo part. Pio IX
Fons Lucis
fr.
Franciscis
Frankfurt a. M.
Freiburg i. Br.
FS
Gazzetta di Roma
Gen
Giornale di Roma
GK
Gregorianum
Guadalupe
HDG
Abkürzungsliste
Falconi, C.: Il giovane Mastai. Il futuro Pio IX dall’infanzia a
Senigallia alla Roma della Restaurazione (1792 – 1827), Milano 1981.
fascicolo
Ferri, A. (Hg): Pio IX prima del soglio – Fonti e materiali
sull’episcopato imolese di Giovanni Maria Mastai Ferretti
nell’Archivio Diocesano di Imola (1832 – 1846) (= Serie
Documenti e Studi 1), Imola 2000.
Fiores, S. De: Maria in der Geschichte von Theologie und
Frömmigkeit, in HMar 1, 99 – 266.
Fiores, S. De: Il culto di Maria nel contesto culturale
dell’Europa occidentale dei secoli XIX e XX, in De cultu mariano saeculis XIX – XX 1, 9 – 72.
Fiores, S. De: Il culto mariano nel contesto culturale
dell’Europa nei secoli XVII – XVIII, in De cultu mariano saeculis XVII – XVIII 2, 1 – 58.
Forum katholische Theologie, Vierteljahresschrift für das
Gesamtgebiet der katholischen Theologie, hrsg. Scheffczyk,
L. – Krenn, K. – Stickelbroeck, M. – Ziegenhaus, A., Rothenburg/Tbr., 1,1985-.
Foglio / fogli (Seitenangabe in Archivdokumenten)
Fliche, A. – Martin, V. (Hgg): Storia della Chiesa 1 – 25,
Torino 1963 – 1994.
Fußnote
Fondo particolare di Pio IX
Fons Lucis – Miscellanea di studi in onore di E.M. Toniolo,
hrsg. v. Barbieri, R. – Calabuig, I.M. – Angelo, O. di, Roma
2004.
französisch(e/en/er/es)
Franciscis, P. de (Hg) – Pio IX: Discorsi del Sommo Pontefice Pio IX pronunziati in Vaticano ai fedeli di Roma e
dell’Orbe dal principio della sua prigionia fino al presente
1 – 4, Roma 1872 – 1878.
Frankfurt am Main
Freiburg im Breisgau
Franziskanische Studien, Münster-Werl 1,1914-.
Gazzetta di Roma, Roma 1848 – 1849.
Das Buch Genesis
Giornale di Roma, Roma 1849 – 1870.
Gestalten der Kirchengeschichte, Stuttgart 1 – 12,1984 – 1985.
Gregorianum. Commentarii de re theologica et philosophica,
Roma 1,1920-.
Mastai Ferretti, G.M.: Panegirico per la Madonna di Guadalupe, hrsg. v. Bertetto, D.: Tre discorsi mariani, in Pio IX 17
(1988) 98 – 100.
Handbuch der Dogmengeschichte 3: Christologie Soteriologie,
Verzeichnis der Abkürzungen
21
Mariologie, Reich Gottes und Kirche, hrsg. v. Schmaus, M.,
Freiburg i. Br. 1.1 – 5.2,1965 – 1980.
Hg (Hgg)
Herausgeber
Hierachia Catholica 7
Hierachia Catholica Medii et Recentioris aevi sive summorum
pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarum Antistitum Series e Documentis Tabuarii praesertim Vaticani Collecta Digesta Edita 7: A pontificatu Pii PP. VII (1800) usque ad pontificatum Gregori PP. XVI (1846), hrsg. v. Ritzler, R. – Sefrin,
P., Patavii 1968.
Hierachia Catholica 8
Hierachia Catholica Medii et Recentioris aevi sive summorum
pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarum Antistitum Series e Documentis Tabuarii praesertim Vaticani Collecta Digesta Edita 8: A pontificatu Pii PP. IX (1846) usque ad pontificatum Leonis PP. XIII (1903), hrsg. v. Ritzler, R. – Sefrin, P.,
Patavii 1978.
HKG
Handbuch der Kirchengeschichte 1 – 7, hrsg. v. Jedin, H.,
Freiburg i. Br. 1985.
HKG 6/1
Die Kirche in der Gegenwart 1: Die Kirche zwischen Revolution und Restauration (= HKG 6/1), hrsg. v. Aubert, R. –
Beckmann, J. – Corish, P.J. – Lill, R., Freiburg i. Br. 1985.
HKG 6/2
Die Kirche in der Gegenwart 2: Die Kirche zwischen Anpassung und Widerstand (1878 – 1914) (= HKG 6/2), hrsg. v.
Aubert, R. – Bandmann, G. – Baumgartner, J. – Bendiscioli,
M. – Gadille, J. – Köhler, O. – Lill, R. – Stasiewski, B. –
Weinzierl, E., Freiburg i. Br. 1985.
Hl. / hl.
Heilig(-e, -en, -er, -es) / heilig(-e, -en, -er, -es)
Hld
Das Hohelied
HMar
Handbuch der Marienkunde 1 – 2, hrsg. v. Beinert, W. – Petri,
H., Regensburg 1996 – 1997.
HPBI
Historisch-politische Blätter für das katholische Deutschland,
hrsg. v. Binder, F. – Jochner, G., München 1,1838 – 171,1923.
hrsg. v.
herausgegeben von / vom
Il Tempo
Il Tempo. Quotidiano indipendente, Roma 1,1944-.
Immag.
Mastai Ferretti, G.M.: Il culto delle Immagini di Maria e
l’imitazione delle sue virt¾, hrsg. v. Bertetto, D., in Pio IX 13
(1984) 84 – 91.
Indice Biblioteca Pio IX
PUL: Indice dei libri componenti la Privata Biblioteca di Sua
Santit— Papa Pio IX felicemente regnante 1 – 3.
Ineff.
Pius IX.: Ineffabilis Deus (8. 12. 1854) Litt. Ap., in APN I/1,
597 – 619.
Ineff. (dt.)
Pius IX.: Litterae Apostolicae »Ineffabilis Deus« 1854, in
Graber, R. – Ziegenhaus, A.: Die Marianischen Weltrundschreiben der Päpste von Pius IX. bis Johannes Paul II. (1849 –
1988), Regensburg 1997, 22 – 37.
Insegnamenti di Giovanni Insegnamenti di Giovanni Paolo II, Citt— del Vaticano 1,1978 –
Paolo II
28,2005.
22
Insegnamenti di Paolo VI
Invit.Sac.
Is
it.
Jes
Jh. (Jhs.)
Joh
Iud
Kap.
Kard.
KonGe.D
L’88o vescovo di Imola
Lateranum
La voce di Pio IX (Riv.)
La voce di Pio IX (Discorsi…)
Le Courrier de GenÀve
Leflon
Lett. Ap.
Lettere
Lc
LG
L’Immacolata Madre
Litt. Ap.
Litt. Enc.
Lk
LThK
L’Urbe
Abkürzungsliste
Insegnamenti di Paolo VI, Citt— del Vaticano 1,1963 – 16,1978.
Mastai Ferretti, G.M.: Invito Sacro (15. 5. 1844), in Ferri:
Pio IX prima del soglio, 126.
Prophetia Isaiae (Vulg.)
italienisch(e/en/er/es)
Das Buch Jesaja
Jahrhundert (Jahrhunderts)
Das Evangelium nach Johannes
Liber Iudith (Vulg.)
Kapitel
Kardinal
Konziliengeschichte, Reihe A: Darstellungen, Paderborn
1,1980-.
Magnani, G. (Hg): L’88o vescovo di Imola – Il cardinale
Giovanni Maria Mastai Ferretti, Imola 1992.
Lateranum, hrsg. v. Facolt— di Teologia della Pontificia
Universit— Lateranense 1,1976-.
La voce di Pio IX – Bollettino d’informazione a cura della
Postulazione, Roma 1,1954 – 94,1970.
Pio IX (a cura del periodico romano L’Eco del Pontificato):
La voce di Pio IX – ossia Discorsi di Sua Santit— dal principio
del suo pontificato fino ai nostri giorni 1 – 9, Roma 1876 –
1878.
Le Courrier de GenÀve: GenÀve Quotidien, GenÀve 1,1868-.
Leflon, J.: Restaurazione e crisi liberale (1815 – 1846) (=
Fliche-Martin 20/2), übers. v. Naselli, C., Torino 1984.
Lettera Apostolica
Giovanni Maria Mastai-Ferretti (Pio IX) Lettere 1 – 4, hrsg. v.
Cittadini, G., Napoli-Camerino-Acquasanta-Frascati 1990 –
1994.
Evangelium secundum Lucam (Vulg.)
Das Zweite Vatikanische Konzil: Dogmatische Konstitution über die Kirche »Lumen gentium« (21. 11. 1964).
L’Immacolata Madre di Dio nel seicento – Apporti teologici e
spirituali di Ippolito Marracci (= Biblioteca di Theotokos 14),
hrsg. v. Carbonaro, D. – Petrillo, F., Roma 2006.
Littera Apostolica
Litterae Enciclicae
Das Evangelium nach Lukas
Lexikon für Theologie und Kirche, hrsg. v. Buchberger, M. (10
Bde, Freiburg i. Br. 1930 – 1938); hrsg. v. Höfer, J. – Rahner, K.
(10 Bde u. Register-Bd, Freiburg i. Br. 1957 – 1967); hrsg.
Kasper, W. u. a. (10 Bde u. Nachtrags- u. Register-Bd, Freiburg
i. Br. 1993 – 2001); hrsg. v. Kasper, W. u. a. (10 Bde u. Nachtrags- u. Register-Bd, Freiburg i. Br. 2006).
L’Urbe – Rivista Romana, Roma 1,1936 – 56,1996.
Verzeichnis der Abkürzungen
MadCarm
23
La Madonna del Carmine – Periodico mensile dei PP. Carmelitani della Provincia Romana, Roma 1,1947-.
MaEc
Mater Ecclesiae, Roma 1,1965 – 16,1980.
MaLex
Marienlexikon 1 – 6, hrsg. v. Bäumer, R. – Scheffczyk, L., St.
Ottilien 1988 – 1994.
Mar.
Marianum: Ephemerides mariologiae, hrsg. v. Pontificiae
facultatis theologicae »Marianum« ordinis Fratrum servorum S. Mariae, Roma Marianum 1,1939-.
Marchesi: In Novum Of- Marchesi, L.: In Novum Officium Immaculatae Conceptionis
ficium
B.M.V. – Animadversiones seu note, Florentiæ 1863; in B.M.V.
Immaculata: Messa e Ufficio dell’Immacolata Concezione di
Maria Vergine, sc. R. 351 a.
Marchesi: Officium in
Marchesi, L.: Officium in Festo et per Octavam Immaculatae
Festo
Conceptionis B.M.V., Florentiæ 1863, in B.M.V. Immaculata:
Messa e Ufficio dell’Immacolata Concezione di Maria Vergine,
sc. R. 351 a.
Marcone
Marcone, A. (Hg): La parola di Pio IX 1 – 2, Genova 1864 –
1871.
Martina
Martina, G.: Pio IX 1 – 3 (= MHP 38.51.58), Roma 1974 –
1990.
Martina: Liberalismo
Martina, G.: La Chiesa nell’et— dell’assolutismo del liberalismo del totalitarismo – 3: L’et— del liberalismo, Brecia 1983.
Mgrs.
Monsignore
MHP
Miscellanea Historiae Pontificiae, hrsg. v. Facultate Historiae
Ecclesiasticae in Pontificia Universitate Gregoriana, Roma
1,1939-.
Miles Immaculatae
Miles Immaculatae. Rivista di dottrina mariana e di formazione kolbiana, Roma 1,1965-.
Missions
Missions de la Congr¦gation des Missionnaires Oblates de
Marie Immacul¦e, Rome 1,1862-.
Mondo Vaticano
Re, N. del (Hg): Mondo Vaticano – Passato e presente, Citt—
del Vaticano 1995.
Moroni
Moroni, G.: Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica 1 –
103, Venezia 1840 – 1861.
Moroni: Indice
Moroni, G.: Indice generale alfabetico delle materie del Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica compilato
dall’autore stesso cav. Gaetano Moroni, romano, ajutante di
camera dei Sommi Pontefici Gregorio XVI e Pio IX 1 – 6, Venezia 1878 – 1879.
Msgr.
Monsignor
MSt
Mariologische Studien, Essen 1,1962-.
Mt
Evangelium secundum Matthaeum (Vulg.)
MThZ
Münchner Theologische Zeitschrift für das Gesamtgebiet der
katholischen Theologie, München 1,1950-.
NDL
Nuovo Dizionario di Liturgia, hrsg. v. Sartore. D. – Triacca, A.,
Roma 1984.
24
NDM
Notizie del giorno
Nov.Imm.
Nr.
NS
NZSTh
O. A. / o. A.
O’Connor
O. D. / o. D.
Offb
O. J. / o. J.
O. N. / o. N.
OR
OR dt.
o. S.
O. T. / o. T.
Ott.Ass.
p.
PaCl
PanCon.
Pareri
PATH
Pedrini: Cuore
Pelczar
Perrella: Piet—
Perrella: Teologia
Abkürzungsliste
Nuovo Dizionario di Mariologia, hrsg. v. Fiores, S. De – Meo,
S., Cinisello Balsamo 1985.
Notizie del giorno, Roma 1847 – 1848.
Mastai Ferretti, G.M.: Novena inedita dell’Immacolata
Concezione (1825), hrsg. v. Bertetto, D., in Pio IX 12 (1983)
269 – 333.
Nummer
Neue Serie
Neue Zeitschrift für systematische Theologie (ab 5,1963-): und
Religionsphilosophie, Berlin 1,1959-.
ohne Angaben / ohne Autor
O’Connor, E.D.: The dogma of the Immaculate Conception:
history and significance, Notre Dame-Indiana 1958.
ohne Datum
Die Offenbarung des Johannes
ohne Jahresangabe
ohne Nummerierung
L’Osservatore Romano, Citt— del Vaticano 1849 – 1852; NS
1,1861-.
L’Osservatore Romano (dt. Wochenausgabe), Citt— del Vaticano 1,1972-.
ohne Seitenzahl
ohne Titel
Mastai Ferretti, G.M.: Cinque prediche per l’Ottavario
dell’Assunta, hrsg. v. Bertetto, D., in Pio IX 19 (1990) 273 –
295.
pars
Palestra del Clero: Rivista mensile di cultura e pratica ecclesiastica, Rovigo 1921 – 2000.
Mastai Ferretti, G.M.: Panegirico della Concezione (1826),
hrsg. v. Bertetto, D., in Pio IX 11 (1982) 332 – 345.
Pareri sulla definizione dogmatica dell’Immacolato Concepimento della B. Vergine Maria rassegnati alla Santit— di Pio IX.
P. M. in occasione della sua Enciclica data da Gaeta il 2 Febbraio 1849 1 – 10, Roma 1851 – 1854.
Periodicum internationale editum a Pontificia Academia
Theologica, Citt— del Vaticano 1,2002-.
Pedrini, A.: Pio IX e la devozione al Sacro Cuore di Ges¾, in
Pio IX 15 (1986) 82 – 107.
Pelczar, G.S.: Pio IX e il suo Pontificato sullo sfondo delle
vicende della Chiesa nel secolo XIX 1 – 3, Torino 1909 – 1911.
Perrella, S.M.: La piet— mariana ai tempi di Pio IX (1846/
1878), in Pio IX a Gaeta, 93 – 170.
Perrella, S.M.: Teologia e piet— mariana ai tempi del beato
Pio IX. Per una memoria del secolo dell’Immacolata, in
Mar. 63 (2001) 177 – 243.
Verzeichnis der Abkürzungen
PG
25
Patrologiae Cursus completus. Series graeca 1 – 156, Paris
1857 – 1866.
Pio IX
Pio IX – Studi e ricerche sulla vita della Chiesa dal Settecento
ad oggi, Rivista Quadrimestrale, hrsg. v. Piolanti, A., Citt— del
Vaticano 1,1972 – 27,1998.
Pio IX a Gaeta
Pio IX a Gaeta (25 novembre 1848 – 4 settembre 1849) – Atti
del Convegno di studi per i 150 anni dell’avvenimento e
dell’elevazione della diocesi di Gaeta ad arcidiocesi (13 dicembre 1998 – 24 ottobre 1999), hrsg. v. Cardi, L., Marina di
Minturno 2003.
Pio IX – Arcivescovo di
Pio IX – Arcivescovo di Spoleto (1827 – 1832). Atti del terzo
Spoleto
convegno di studi storici ecclesiastici su »La figura e l’opera di
Pio IX« (Spoleto, 28 – 30. dic. 1977), hrsg. v. Centro Ricerche e
Studi, Firenze 1980.
Pio IX Beato
Pio IX Beato (1792 – 1878) – Testi pubblicati da »L’Osservatore
Romano« in occasione della solenne beatificazione del Pontefice Pio IX, Citt— del Vaticano 2000.
PL
Patrologiae Cursus completus. Series latina 1 – 221, Paris
1844 – 1864.
Polverari
Polverari, A.: Vita di Pio IX 1 – 3 (= StPi 4 – 6), Citt— del
Vaticano 1986 – 1988.
Pontificia Universit— Late- La Pontificia Universit— Lateranense – Profilo della sua storia,
ranense
dei suoi discepoli, Roma 1963.
Positio
Sacra Rituum Congregatione (Hg): Romana seu Senogal.
Spoletana seu Imolensi et Neapolitane: Beatificationis et
Canonizationis Servi Dei Pii IX Summi Pontificis 1: Tabella
Testium et Summarium – Positio Super Introductione Causae,
Romae 1954.
Processo di Imola
Processo di Imola per la Causa di Beatificazione e Canonizzazione del Servo di Dio Papa Pio IX, hrsg. v. Cani, A., Imola
1908.
Processo di Roma
Processo di Roma per la Causa di Beatificazione e Canonizzazione del Servo di Dio Papa Pio IX, hrsg. v. Cani, A., Torre del
Greco 1908.
Prov.
Proverbiorum Liber (Vulg.)
Ps
Die Psalmen
PuP
Päpste und Papsttum, Stuttgart 1,1971-.
Purificaz.
Mastai Ferretti, G.M.: Discorso nella festa della Purificazione, hrsg. v. Bertetto, D., in Pio IX 14 (1985) 298 – 301.
q.
quaestio(-nes)
Qui pluribus ’46
Pius IX: Qui pluribus (9. 11. 1846) Enc., in APN I/1, 4 – 24.
r
recto
Rassegna volterrana
Rassegna volterrana. Rivista d’arte e di cultura, hrsg. v. Accademia dei Sepolti, Volterra 1,1924-.
Ravennatensia
Ravennatensia: Centro studi e ricerche sulla antica provincia
ecclesiastica ravennate, Cesena 1971 – 2002.
26
Ref.Pecc.
Ricerche
Rivista di Storia della
Chiesa in Italia
Romana seu Senogal.
Roma Sacra
Röm
Roskovány
RQ
RSCI
RSRis
RSRR
RSSal
Rütjes
S.
S.
Salesianum
Samnium
Sap
Sardi
Saur
sc.
Schw.
Scienza e Fede
Sec. Brev., Reg.
Abkürzungsliste
Mastai Ferretti, G.M.: Triduo in onore di Maria Santissima
sotto il titolo di »Refugium Peccatorum«, hrsg. v. Bertetto, D.,
in Pio IX 14 (1985) 90 – 101.
Ricerche. Rivista trimestrale degli Scolopi in Italia, Roma
1,1980-.
Rivista di Storia della Chiesa in Italia, hrsg. v. Vita e Pensiero,
Roma 1,1947-.
Romana seu Senogallien: Beatificationis et Canonizationis Servi Dei Pii IX – Summi Pontificis, Appendix ad Elenchum Scriptorum, Citt— del Vaticano 1955.
Roma sacra: guida alle chiese della Citt— Eterna, hrsg. v. Soprintendenza per i beni artistici e storici di Roma, Napoli
1,1995-.
Der Brief an die Römer
Roskovány, A. De: B. Virgo in suo conceptu immaculata ex
monumentis omnium saeculorum dimostrata 1 – 9, Budapest
1877.
Römische Quartalschrift für christliche Altertumskunde und
Kirchengeschichte, Freiburg i. Br. 1,1887-.
Rivista di Storia della Chiesa in Italia, Roma 1,1947-.
Rassegna Storica del Risorgimento, Roma 1,1914 – 30,1943
(1945). 31/33,1944/46. 34,1947.
Ricerche per la storia religiosa di Roma, Roma 1,1977-.
Rivista di studi salernitani, Salerno 1,1968-.
Rütjes, H.G.: Leben, Wirken und Leiden Sr. Heiligkeit des
Papstkönigs Pius IX. von seinen frühesten Jugendjahren bis
zur Gegenwart, Oberhausen 1870.
San, Sancta, Sant’, Santa, Santo
Seite
Salesianum: rivista trimestrale di cultura ecclesiastica, hrsg.
v. Dei professori della Scuola superiore salesiana teologica e
filosofica di Torino, Torino 1,1939-.
Samnium: Rivista storica trimestrale, Benevento 1,1928-.
Liber Sapientia (Vulg.)
Sardi, V.: La solenne definizione del dogma dell’Immacolato
Concepimento di Maria Santissima – Atti e Documenti 1 – 2,
Roma 1904.
Sauer, K.G. (Hg): Allgemeines Künstlerlexikon: die bildenden Künstler aller Zeiten und Völker, München-Leipzig
1,1992-.
Scatola (= Dokumentenkasten)
(Ordens-) Schwester
La Scienza e la Fede – Raccolta religiosa – scientifica letteraria
ed artistica che mostra come il sapere umano renda testimonianza alla Religione Cattolica, Napoli 1,1841 – 130,1883.
Segreteria dei Brevi, Registra Brevium
Verzeichnis der Abkürzungen
Sedes Sapientiæ
Segr. Stato, Morte Pont. e
Concl., Pio IX
Segr. Stato, Spoglio Pio IX
sel.
Serafini
SHCSR
SM
s.n.
S.O.
Söll: Mariologie
SPFTM
S. th.
Stimme aus Maria-Lach
StPi
St. St.
StT
StTom
ThGl
Thieme-Becker
u.
u. a.
übers. v.
Ubi primum ’49
Ubi primum’49 (dt.)
U.L.F.
Una donna vestita di sole
u.s.w.
VirgoImm
27
Mariologisches Jahrbuch »Sedes Sapientiæ«, hrsg. v. Internationaler Mariologischer Arbeitskreis Kevelaer (IMAK),
Kevelaer 1,1997-.
Segreteria di Stato, Morte Pontefici e Conclavi, Pio IX
Segreteria di Stato, Spoglio Pio IX
selig
Serafini, A.: Pio IX – Giovanni Mastai Ferretti 1: Le vie della
Provvidenza (1792 – 1846), Citt— del Vaticano 1958.
Spicilegium historicum Congregationis SS.mi Redemptoris,
Roma 1,1953-.
Sacramentum Mundi, Theologisches Lexikon für die Praxis
1 – 4, hrsg. v. Rahner, K., Freiburg i. Br.,1967 – 1969.
serie nuova
Sanctum Officium
Söll, G.: Mariologie [= HDG 3/4], Freiburg-Basel 1978.
Scripta Professorum Facultatis Theologicae »Marianum« de
Urbe Ordinis Servorum Mariae, Roma 1,1953 – 12,1959.
Thomas v. Aquin: Summa Theologiae
Stimme aus Maria-Lach – Katholische Blätter, Freiburg i.
Br. 1/1,1871 – 44/87,1914.
Studi Piani, Citt— del Vaticano 1,1974-.
Stanza Storica
Studi e testi, hrsg. v. Biblioteca Apostolica Vaticana, Citt— del
Vaticano 1,1900-.
Studi tomistici, Citt— del Vaticano 1,1974-.
Theologie und Glaube, Paderborn 1,1909-.
Thieme, U. – Becker, F. (Hgg): Allgemeines Lexikon der
bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart 1 – 37,
Leipzig 1907 – 1950.
und
unter anderem
übersetzt von
Pius IX: Ubi primum (2. 2. 1849) Enc., in APN I/1, 162 – 166.
Pius IX: Epistula Enzyklica »Ubi Primum« 2. Februar 1849, in
Graber, R. – Ziegenhaus, A.: Die Marianischen Weltrundschreiben der Päpste von Pius IX. bis Johannes Paul II. (1849 –
1988), Regensburg 1997, 18 – 20.
Unsere(r/n) Liebe(n) Frau
Una donna vestita di sole – L’Immacolata Concezione nelle
opere dei grandi maestri, hrsg. v. Morello, G. – Francia, V. –
Fusco, R., Milano 2005.
und so weiter
Virgo Immaculata. Acta Congressus mariologici-mariani
Romae anno MCMLIV celebrati 1 – 18, hrsg. v. Academia
Mariana Internationalis, Romae 1955 – 1958.
28
Vita Nostra
Vulg.
Z. a. / z. a.
z. B.
Zeug. v.
Zeug. v. Acquaderni
Zeug. v. De Angelis
Zeug. v. D’Antonio
Zeug. v. Baruzzi
Zeug. v. Bertini
Zeug. v. De Bisogno
Zeug. v. Bonilli
Zeug. v. Brandi
Zeug. v. Campagnoli
Zeug. v. Cancu
Zeug. v. Caporali
Zeug. v. Casoni
Zeug. v. Ceccacci
Zeug. v. Cianfrocca
Zeug. v. Clementi
Zeug. v. Corrado
Zeug. v. Cossa
Zeug. v. Fantini
Zeug. v. Filippani
Zeug. v. De Franciscis
Zeug. v. Gentili
Zeug. v. Jovino
Zeug. v. J. Macchi
Abkürzungsliste
Vita Nostra – Bollettino interno di informazione, hrsg. v.
Provincia Italiana dei Missionari del Prez.mo Sangue, Roma
1,1950-.
Vulgata
zitiert aus / auf
zum Beispiel
Zeugenaussage von
Zeug. v. Ill. D. Joannes Comes Acquaderni, Fundator et
Praeses Iuventutis Catholicæ, in Positio, 986 – 999.
Zeug. v. R. D. Salvator De Angelis, vicarius curatus et beneficiarius Patriarch. Basilicae Vaticanae, in Positio, 491 – 501.
Zeug. v. R. D. Josephus D’Antonio, in Positio, 1054 – 1056.
Zeug. v. Rev. D.nus Dominicus Baruzzi, Archipresbyter Cathedralis, in Positio, 1017 – 1024.
Zeug. v. Rev.mus Pater Nicolaus Maria Bertini, in Positio,
363 – 375.
Zeug. v. Rev. Joseph De Bisogno, in Positio, 668 – 698.
Zeug. v. Rev. D. Petrus Bonilli, Can. Poenit. Cathedr. Spolitinae, in Positio, 941 – 942.
Zeug. v. R.mus P. Salvator Brandi, S.J., in Positio, 566 – 575.
Zeug. v. R. D. Dominicus Campagnoli, Sacerdos, in Positio,
966 – 969.
Zeug. v. Rev.mus D.nus Aloisius Mosconi Cancu, Can. Patriarchalis Basilicæ Liberianæ, nepos F. D., in Positio, 421 – 428.
Zeug. v. Exc. D. Caietanus Caporali, Archiep. Hydruntinus, in
Positio, 959 – 961.
Zeug. v. Ill. D.nus Joannes Baptista Casoni, in Positio, 1001 –
1009.
Zeug. v. D.nus Aristides Ceccacci, in Positio, 911 – 915.
Zeug. v. Rev. D. P. RaphaÚl Cianfrocca, Adsistens Gen., in
Positio, 626 – 646.
Zeug. v. Rev. Prof. Joseph Clementi, sacerdos, in Positio, 750 –
788.
Zeug. v. Rev. Joachim M. Corrado, Procurator Gen. C. R. a
Matre Dei, in Positio, 652 – 660.
Zeug. v. R. P. Laurentius Cossa, olim Sup. Gen. Congr. Cleric.
reg. a Somascha, in Positio, 501 – 511.
Zeug. v. D.nus Petrus Fantini, operarius, in Positio, 975 – 979.
Zeug. v. R. Mater Julia Filippani, ex Inst. S. Cordis, in Positio,
97 – 207.
Zeug. v. Rev. D. Paschalis De Franciscis, Proc. Gen. Congr.
Piorum Operariorum, in Positio, 698 – 717.
Zeug. v. Ill.mus Eques Prof. Petrus Gentili, in Positio, 428 –
445.
Zeug. v. Rev. P. Salvator Jovino, O.M.C., in Positio, 1026 – 1034.
Zeug. v. R. M. Julia Macchi, in Positio, 1061 – 1070.
Verzeichnis der Abkürzungen
Zeug. v. M. Macchi
29
Zeug. v. R. Mater Maria Macchi, ex Inst. S. Cordis, Positio, 16 –
56.
Zeug. v. Manara
Zeug. v. R. D. Aloisius Manara, parochus, in Positio, 974 – 975.
Zeug. v. Marini
Zeug. v. Rev. D.nus Antonius Marini, Antistes Urbanus, Can.
Basilicæ S. Mariæ in Cosmedin, in Positio, 445 – 491.
Zeug. v. Martinelli
Zeug. v. Rev. D. Franciscus Martinelli, in Positio, 946 – 947.
Zeug. v. Mengucci
Zeug. v. Rev. Gustavus Mengucci, in Positio, 908 – 911.
Zeug. v. Michalowska
Zeug. v. Rev. Mon. Edwigis Theresia Michalowska, Priorissa
Mon. v. di Fognano, in Positio, 961 – 965.
Zeug. v. Pelczar
Zeug. v. Exc.mus Josephus Sebastianus Pelczar, Episcopus
Premisliensis, in Positio, 746 – 748.
Zeug. v. Piscopo
Zeug. v. R. D. Cirus Piscopo, in Positio, 1044 – 1048.
Zeug. v. Provveduti
Zeug. v. Rev.mus D.nus Gustavus Provveduti, Antistes Urbanus et Rector Ecclesiae S. Agnetis in Circo Agonali, in Positio, 413 – 421.
Zeug. v. Romagnoli
Zeug. v. R. D. Paulus Romagnoli, Archipresb., in Positio,
1009 – 1017.
Zeug. v. Saraceni
Zeug. v. Ill. Eques Benedictus Saraceni, in Positio, 884 – 897.
Zeug. v. Scognamiglio
Zeug. v. R. D. Stanislaus Scognamiglio, in Positio, 1048 – 1054.
Zeug. v. Serafini
Zeug. v. E.mus Dominicus S.R.E. Card. Serafini, in Positio,
835 – 838.
Zeug. v. Servanzi
Zeug. v. Ill.mus D.nus Comes Joannes Astolphus Servanzi, in
Positio, 389 – 403.
Zeug. v. Soderini
Zeug. v. D.nus RaphaÚl Soderini, in Positio, 1129 – 1146.
Zeug. v. Tolli
Zeug. v. D.nus Philippus Prof. Tolli, in Positio, 577 – 606.
Zeug. v. De Vio
Zeug. v. R. D. Joseph Maria De Vio, Can. Archidiaconus, in
Positio, 1146 – 1148.
Zeug. v. Della Volpe
Zeug. v. E.mus Franciscus Salesius S.R.E. Cardinalis Diaconus
Della Volpe, in Positio, 63 – 97.
Zeug. v. De Waal
Zeug. v. Rev. D.nus Antonius Maria De Waal, rector hospitii
Teutonici ad Campum Sanctum, in Positio, 235 – 258.
Zeug. v. Zampieri
Zeug. v. Ill. Comes Carolus Zampieri, in Positio, 982 – 985.
Zeug. v. Zonghi
Zeug. v. R.mus Joannes Maria Zonghi, Antistes Urbanus
Secretarius particularis S.S. Pii IX, in Positio, 267 – 328.
Ziegenhaus: Marianische Ziegenhaus, A. (Hg): Das Marianische Zeitalter : Entstehung
Zeitalter
– Gehalt – Bedeutung (= MSt 14), Regensburg 2002.
Ziegenhaus: MarienerZiegenhaus, A. (Hg): Marienerscheinungen – Ihre Echtheit
scheinungen
und Bedeutung im Leben der Kirche (= MSt 10), Regensburg
1995.
z. T.
zum Teil